|
Cahit Arf (d.
1910,
Selanik
- ö. 26
Aralık 1997,
İstanbul),
Türk
matematikçi. Kendi adıyla bilinen
matematik kuramları ile dünya çapında
tanınır.
Doktorasını
yapmak için gittiği Almanya'da,
matematikçi Helmut
Hasse ile birlikte önemli çalışmalar
yapmıştır. Bu çalışmalar
sonunda, matematikte Hasse-Arf
Kuramı'nı geliştirdi.
Arf
değişmezi, Arf
halkaları ve Arf
kapanışları gibi
kendi adıyla bilinen matematiksel
terimleri bilim
dünyasına kazandırdı.
Cahit Arf 1910
yılında Selanik
Kaylar
kazasında doğdu. 1918-1920 yılları
arasında İstanbul Erkek
Lisesi'nde okudu.Yüksek öğrenimini
Fransa'da
Ecole
Normale Superieure'de 1932'de
tamamladı. Bir süre Galatasaray
Lisesi'nde matematik öğretmenliği
yaptıktan sonra İstanbul
Üniversitesi Fen Fakültesi'nde doçent
adayı olarak çalıştı.
Doktorasını yapmak için Almanya'ya
gitti.
Türkiye'ye döndüğünde
İstanbul
Üniversitesi Fen Fakültesi'nde
profesör ve ordinaryus profesörlüğe
yükseldi ve 1962
yılına kadar çalıştı.
Daha sonra Robert
Kolej'de Matematik dersleri vermeye
başladı. 1964
yılında Türkiye
Bilimsel ve Teknik Araştırma
Kurumu (TÜBİTAK) bilim kolu başkanı
oldu.
Daha sonra gittiği
Amerika
Birleşik Devletleri'nde araştırma
ve incelemelerde bulundu; Kaliforniya
Üniversitesi'nde konuk öğretim
üyesi olarak görev yaptı. 1967
yılında Türkiye'ye dönüşünde
Orta
Doğu Teknik Üniversitesi'nde
öğretim üyeliğine getirildi.
1980
yılında emekli oldu. Emekliye
ayrıldıktan sonra TÜBİTAK'a
bağlı Gebze
Araştırma Merkezi'nde görev
aldı. 1985
ve 1989
yılları arasında Türk
Matematik Derneği başkanlığını
yaptı.
Cebir
ve sayılar
teorisi üzerine uluslararası
bir sempozyum 1990'da
3 ve 7 Eylül tarihleri arasında
Arf'in onuruna Silivri'de
gerçekleştirilmiştir.
Halkalar ve geometri
üzerine ilk konferanslar da 1984'te
İstanbul'da yapılmıştır.
Arf, matematikte geometri kavramı
üzerine bir makale sunmuştur.
Cahit Arf 1997
yılının Aralık
ayında bir kalp rahatsızlığı
nedeniyle vefat etmiştir.
Cahit Arf, cebir
konusundaki çalışmalarıyla
dünyaca ün kazanmıştır.
Sentetik
geometri problemlerinin cetvel
ve pergel
yardımıyla çözülebilirliği
konusundaki yaptığı çalışmalar,
cisimlerin kuadratik formlarının
sınıflandırılmasında
ortaya çıkan değişmezlere
ilişkin "Arf değişmezi"
ve "Arf halkaları" gibi
literatürde adıyla anılan çalışmaları
matematik dünyasının ünlü
matematikçileri arasında yer almasını
sağladı. Matematik literatürüne
"Arf Halkaları, Arf Değişmezleri,
Arf Kapanışı" gibi
kavramların yanısıra
"Hasse-Arf Teoremi" ile anılan
teoremler kazandırmıştır.
Matematiği
bir meslek
dalı olarak değil, bir yaşam
tarzı olarak görmüştür. Öğrencilerine
her zaman "Matematiği
ezberlemeyin kendiniz yapın ve
anlayın" demiştir. Hakkından
yazılmış bir yazıda
şöyle denmiştir:
"...Bir
zamanlar integrali
bilen kimselerin matematikçi, üstel
fonksiyonu bilenlerin ise büyük
matematikçi sayıldığı
ülkemizde derin matematik konularının
tartışılacağı
hayal bile edilemezdi. Cahit Arf, Türkiye'de
matematiğin o günlerden bu günlere
gelmesinde en büyük rolü oynamıştır."
|
