|
Öğretmenlere
tavsiyeler
Afyon
Kocatepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde yapılan bir araştırmaya
göre sınıfta öğrencilerin gösterdiği istenmeyen davranışların
başında yüzde 78 ile dikkatini toplayamamak, yüzde 77.6
ile bir yerde uzun süreli oturamamak ve yüzde 73.8'le ödevlerini
eksik yapmak geliyor. Peki öğretmenler sınıf içinde çok
sık karşılaştıkları istenmeyen davranışları önlemek
için nasıl bir yol izlemeli?
Uzmanlara
göre öğrenciye aktif olma ve sorumluluk fırsatı vererek
istenmeyen davranışlar engellenebilir. Öğretmenin yapmaması
gereken en önemli davranış ise hataları görmezden gelmek.
Kocatepe
Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mustafa Ergün ve araştırma görevlisi
Aslı Yüksel'in, Afyon' da 41 okulda 270 sınıf öğretmeni
üzerinde yaptıkları araştırmada sınıfta öğretmenlerin
en çok şikâyetçi olduğu öğrenci davranışlarını
belirledi. Araştırmada istenmeyen davranışların sebepleri
ve öğretmenlerin göstermesi gereken tepkilere de yer
verildi.
Öğretmenin
tepkisi uyarmak
Araştırmaya
göre sınıfta en fazla görülen 'istenmeyen öğrenci
davranışları' şöyle: Yüzde 78 ile dikkatini
toplayamamak, yüzde 77.6 ile bir yerde uzun süreli
oturamamak, 73.8'le ödevlerini eksik yapmak, yüzde 72'yle
derse aktif katılmamak ve kavga etmek, yüzde 70.1'le arkadaşlarını
meşgul etmek, yüzde 69.2 derste sıraların arasında dolaşmak,
yüzde 68.2'yle görevi yarıda bırakmak, yüzde 62.6 dersten
başka şeylerle uğraşmak. Bu davranışlarla karşı karşıya
kalan öğretmenlerin büyük çoğunluğu ise yukarıdaki bütün
durumlarda öğrenciyi uyarma yolunu seçiyor.
25
yıllık öğretmen korkutuyor
Öğretmenlerin
eğitim durumuna göre sınıfta sergilenen öğrenci davranışlarında
artma ya da azalma görülebiliyor. Örneğin ön lisans
mezunu öğretmenlerin sınıflarında 'verilen bir ödevi yarıda
bırakma ya da yerine getirememe' davranışı daha sık görülüyor.
25 yıllık öğretmenlerin sınıflarında ise 'sorunun cevabını
bildiği halde parmak kaldırmaya ce saret edememe' davranışının
görülme sıklığı artıyor. Çalışmayı gerçekleştirenlerden
araştırma görevlisi Aslı Yüksel, bu bilgileri şöyle
yorumluyor: "'Verilen bir görevi yarıda bırakma'
davranışının ön lisans mezunu öğretmenlerin sınıfında
görülmesinin nedeni öğretmenlerin sınıflarında
yeterince otorite kuramamalarından ya da öğrenciye yapması
için verdiği görevleri zamanında kontrol etmemesinden
kaynaklanıyor olabilir. 'Sorunun cevabını bildiği halde
parmak kaldırmaya cesaret edememe' davranışının yüksek kıdemli
öğretmenlerin sınıflarında görülmesinin nedeniyse,
mesleki kıdemi fazla olan öğretmenlerin sınıf yönetimi
konusunda daha tecrübeli olması. Öğretmenin meslek kıdemi
arttıkça sınıf yönetimi konusunda daha katı kurallar
uyguluyor ya da daha fazla otorite kurmaya çalışıyor."
İstenmeyen
davranışlara neden olan pek çok sebep var. Bu etkenler sınıf
dışı ve sınıf içi etkenler olmak üzere iki grupta
toplanıyor. Prof. Dr. Mustafa Ergün ve araştırma görevlisi
Aslı Yüksel'in çalışmasına göre istenmeyen davranışlar
şu gruplara ayrılıyor:
Sorun
olmayan davranışlar:
Kısa dikkatsizlikler. Ders anlatım etkinliklerinde bazı öğrencilerin
konuşması, ödev üzerinde çalışırken kısa aralar
vermeleri gibi ortak davranış örneklerinden oluşur. Bunlar
öğrencilerin kısa duraksamalarıdır ve öğrenme ve öğretimi
etkilemez.
En
küçük sorunlar:
Sınıf işlemleri ve kurallarına karşı olan davranışları
içerir. Bu davranışlar ortaya çıktığında sınıf
etkinliklerini tahrip eder ve öğrencinin öğrenmesini ciddi
biçimde engeller. Örneğin öğrencinin oturduğu yerden
izin almadan kalkması. Bu davranışlar küçük olan rahatsızlık
verici davranışlardır.
Önemli
ama etkileri ve genişliği sınırlandırılmış sorunlar:
Bu davranışlar etkinliği bozan ve öğrenmeyi engelleyen
davranışlardır. Ancak bu davranışlar tek bir öğrenci
veya az sayıdaki öğrenci tarafından yapılır. Bu gruptaki
davranışlar çok ciddidir ancak okul kuralları veya sınıf
baskısıyla izole edilirler. Örneğin diğer öğrencilere
şiddet uygulama veya kavga eylemi gibi.
Öğrencinizi
izleyin ve motive edin
Öğrencileri
sürekli izlemek:
Ders esnasında gözleri ile sınıfın tümünü gözlemeli,
öğrencilerin hepsini görebileceği yerlerde durmalı. Bakış,
sınıftaki tüm öğrencileri görebilecek şekilde olmalı.
Öğrenciyi motive etmek için onlara aktif olma fırsatı
verilmeli, öğretmen merkezli öğretim yöntemleri terk
edilmeli, mümkün olduğunca fazla öğrenciye söz hakkı
verilmeli.
Öğrencilerin
ilgilerini anlamak ve derse ilgiyi artırmak:
İyi bir gözlemle öğrencilerinin ilgi düzeylerini keşfetmeye
çalışmalı, ilginin dağılması ve sıkılma
belirtilerinin görülmesi durumunda güncel bir konuyu tartışmak,
mantık ve zekâ oyunlarını kullanmak, birkaç dakika
serbest faaliyet yapmalarına izin vermek gibi yolları
kullanarak ilgilerini yeniden kazanmaya çalışmalı.
Sınıf
kurallarını tespit etmek:
Öğrencileriyle tanıştığı ilk derste öğrencilerinden
beklediği davranışlarla ilgili açıklamalar yapmalı,
kurallar koymalı ve bu kuralların neden gerekli olduğu
konusunda tatmin ve ikna edici açıklamalar yapmalı
Öğretim
yöntemini değiştirin
Sorunu
anlamak:
Yapılması gereken ilk iş, sorunu anlamak olmalı. Davranışı
anlamak, gelecekte ortaya çıkabilecek olan istenmeyen davranışların
kestirilmesi açısından da gereklidir.
Görmezden
gelmek:
Davranış o an için hemen olup bitiyorsa, süreklilik göstermiyorsa
görmezden gelinebilir. Ancak öğretmen, görmezden geldiği
davranışı pekiştirmekten kaçınmak zorunda. Çünkü,
istenmeyen bir davranışta bulunan öğrenci, bu davranışının
görmezden gelinmesiyle kabul edilebilir bir davranış olduğunu
düşünerek aynı davranışı tekrarlayabilir. Bu yöntemin
dikkatli kullanılması gerekir.
Uyarmak:
Öğrenciye, davranışının kabul edilemez olduğu çeşitli
uyarılarla hissettirilebilir. Öğretmen vücut dilini
kullanarak, dokunarak, sözle doğrudan veya dolaylı olarak
soru sorarak, söz hakkı vererek uyarabilir.
Derste
değişiklik yapmak:
Sınıfta öğretmenin sürekli aynı yöntemleri kullanması,
dersin sıkıcı bir hal almasına ve öğrencilerin
dikkatlerinin dağılmasına neden olur. Ortaya çıkabilecek
istenmeyen davranışlar, dersin işlenişinde, öğretim yöntemlerinde,
araç ve gereçlerde değişiklikler yapılarak ortadan kaldırılabilir.
Sorumluluk
vermek:
Yapacak bir işi olmadığını düşünen veya işi kendisine
ilginç gelmeyen öğrencinin istenmeyen davranışlara yönelmesi
doğal. Bu durumda ona kendisini meşgul edecek bir iş vermek
ya da işini kendisine daha ilginç gelecek başka bir işle
değiştirmek istenmeyen davranışların önlenmesi konusunda
yararlı bir yöntemdir. Sınıf başkanlığı yapmak, araç
gereç getirip götürmek, ödevleri kontrol etmek gibi.
Öğrenciyle
konuşmak:
Yapılan bütün uyarılara rağmen öğrencinin davranışlarında
bir değişiklik görülmüyorsa sorunun konuşulmasında
yarar var. İstenmeyen bir davranış görüldüğünde hemen
sıcağı sıcağına öğrenciyle ders içinde veya ders dışında,
davranışının nedenleri ve sonuçları hakkında konuşulabilir.
Okul, aile ve rehber uzman ilişkisi kurmak: Bazı davranış
sorunlarının boyutları, öğretmenin üstesinden gelemeyeceği
kadar büyük olabilir. Böylesi durumlarda öğretmenin okul
yönetimi, rehberlik servisi ve çocuğun ailesinden yardım
istemesi ve işbirliği yapması en doğru davranış
modelidir.
kaynak:internethaber
|
